Basic HTML Version
KOT PANTOLONLAR VE/VEYA
JEAN PANTOLONLAR
Yazı:
İlkay Zehra Ülbeği
Zamansız, Mekansız Giyecek:
MODA
B
u kez modası geçmeyen, sokakta,
vitrinlerde her zaman karşılaştığı-
mız, ilk üretiminin yapılmasından
bu yana hâlâ severek kullanılan kot pan-
tolon ve/veya jean pantolon üzerinde dü-
şünelim istedim.
Kot/jean pantolonların sadece kesimi,
rengi değişti fakat kullanım amacı geniş-
leyerek ve farklılaşarak gündelik yaşantı-
mızın vazgeçilmezi arasına girdi.
Her mevsim, günün her saati üzerimize
geçirdiğimiz, incesiyle kalınıyla, renga-
renk cümbüşüyle, her ortama çeşit çeşit
kombinasyonlarla uydurularak zevkle
giydiğimiz bu pantolonlar, kolay yıkana-
bilmesiyle, ütüye ihtiyacı olmamasıyla,
uzun kullanım ömrüyle, ömrümüz bo-
yunca giyecek dolaplarımızda yer almak-
ta ve gelecek nesiller boyunca da kullanı-
lacağı da çok büyük bir ihtimaldir.
Hal böyle olunca, bu yazımla, bunca yıl-
dır modası geçmeyen ve geçmeyecek bu
ürünün altını çizmek istedim.
Adını nereden, nasıl almış? Kısaca ilk
kim, nerede üretmiş? Dünyada gelişimi
nasıl olmuş? Güzel ülkeme Türkçe’mize
nasıl yerleşmiş? Şöyle bir gözatalım:
TDK, güncel Türkçe sözlük karşılığı;
“Kot”: Giysi yapılan bir tür mavi, kaba pa-
muklu kumaş, blucin.
“Kot pantolon”: Bu kumaştan yapılan (giy-
si). Türkçe’de denim kelimesinin karşılığı
olarak kullanılmaktadır.
“Denim”: Kot vb. yapımında kullanılan bir
tür pamuklu kumaştır.
Bu kelime fransızca “serge de nimes (ni-
mes şehrinden gelen kot)” kelime grubun-
dan ortaya çıkmıştır.
Türkçe’de batı kökenli kelimelerin
sözlük karşılığı:
“Jean”: Pamuklu, kalın kumaştan giysi
veya pantolon olarak geçmektedir.
Bu kelime italya’nın Cenova (Genoa) şeh-
rinden, söylenerek ortaya çıkmıştır.
“Blucin”: “Bleu de genes” (Cenova mavi-
si) adıyla mavi renk jeanlar ortaya çıkar.
Daha yakın ismiyle İngilizce “blue-jean”.
“Jean” kelimesi daha çok pantolonun mo-
delini tanımlamak için, jean yapımında
öne çıkan kumaş için ise “denim” kelimesi
kullanılmaktadır.
Kesimi ve rengi değişti fakat
kullanım amacı genişleyerek
gündelik yaşantımızın
vazgeçilmezi oldu.
Bir başka açıklama da şöyledir;
İtalya’nın Cenova şehrinde 16’ncı yüzyıl-
da üretilen ve sonra İngiltere’de popüler
olan bir kumaş türü “jean”; pamuk, keten
ve yün karışımından dokunmuştur. “De-
nim” kumaşının tarihi ise 17’nci yüzyıla
Fransa’nın Nimes kasabasına uzanıyor.
Aralarındaki fark kısaca; denim daha da-
yanıklı, jean ise daha pamuklu ve daha az
dayanıklıdır.
Jean pantolonu kim keşfetti?
18’İnci yüzyılda dayanaklılığı nedeniyle
işçi giysilerinde kullanılan denim kumaş-
lardan 19’uncu yüzyılda maden işçileri
için pantolon yapıldı. Denimden pantolo-
nunun seri üretimini 1853 yılında Bavye-
ralı bir göçmen olan Levi Strauss başlattı.
İlk jean markası Levi’s olup, pantolonla
başlayan üretim seneler içinde gömlek,
elbise, ceket, etekle sürdürüldü. Ameri-
kalı askerler tarafından dünyaya tanıtılan
bu kumaştan giysileri, Wrangler ve Lee
gibi firmalar da üretmeye başladı. 1950
yıllarında kot pantolonu, Amerika’nın
asi gençleri ve James Dean, Elvis Presley,
Marlon Brando gibi yeni nesil ve dünyaca
ünlü sanatçılar giyince de jean çılgınlığı
artık tüm dünyayı sarmıştı.
94